Dolegliwości bólowe kręgosłupa

Preferowane w Polsce postępowanie ortopedyczne jest anachronizmem. Zostało wprowadzone w ramach medycyny rockefellerowskiej, której jedynym celem jest nałożenie na społeczeństwo dodatkowego podatku. Ten podatek to stwarzanie przewlekle chorych. Sam musisz kupić leki, a więc Sejmowi ustalającemu podatki nic do tego.

Wszelkie prace porównu­jące metody leczenia zachowaw­czego i oper­a­cyjnego są za lecze­niem zachowaw­czym. Lecze­nie oper­a­cyjne, jak mówił mój nauczy­ciel to klęs­ka medy­cyny. Oczy­wiś­cie nie oznacza to, ze nie powin­no być stosowane. Są przy­pad­ki, że bez pomo­cy chirur­ga czy ortope­dy się nie obędzie. Jed­nakże obec­nie bada­nia, porównu­jące metody leczenia zachowaw­czego i oper­a­cyjnego, jed­noz­nacznie wskazu­ją na wyżs­zość leczenia zachowaw­czego. Jest skuteczniejsze i tańsze.

W czym więc tkwi prob­lem? W tym, że Pol­s­ka jest niech­lub­nym wyjątkiem, że np. osteopa­tia nie jest w pro­gramie studiów medy­cznych. Podob­nie zresztą jak i inne przed­mio­ty niezbędne do ustal­e­nia diag­nozy np. eko­toksykolo­gia.

Poniżej  opra­cow­anie doty­czące leczenia i postępowa­nia w dolegli­woś­ci­ach krę­gosłu­pa, jed­nej z najczęst­szych chorób współczes­nego okre­su.

dr n. med. Jerzy Jaśkows­ki

Dolegliwości bólowe kręgosłupa.

Dr Mary O’Keeffe omaw­ia pop­u­larne mity i sposo­by radzenia sobie z bólem krę­gosłu­pa.

Wypad­nię­ty dysk, sła­by gorset mięśniowy, prze­sunięte krę­gi; jeśli cier­pisz na bóle krę­gosłu­pa mogłeś usłyszeć takie sfor­mułowa­nia wskazu­jące przy­czynę twoich dolegli­woś­ci. Poruszanie się kiedy boli krę­gosłup, częs­to nasi­la objawy i zro­bisz wszys­tko żeby tego uniknąć. Jed­nak unieru­chomie­nie wcale nie popraw­ia two­jego stanu.  Ból krę­gosłu­pa może być wylec­zony bez ucieka­nia się do drasty­cznych metod.

Bóle kręgosłupa mogą być bardzo bolesne i przysparzają sporo zmartwień.

Są niezwyk­le częs­to wys­tępu­jącą dolegli­woś­cią, ale rzad­ko są niebez­pieczne dla życia. Sza­cu­je się, że 84 % ludzi na świecie doświad­czy bólu krę­gosłu­pa przy­na­jm­niej raz w życiu. Ból wys­tępu­je jed­nakowo częs­to wśród wszys­t­kich grup wiekowych i nie nasi­la się z wiekiem, wbrew powszech­nym wierzeniom. Dlat­ego nie powinien być postrze­gany jako rezul­tat starzenia się i „wyciera­nia” stawów. Więk­szość ludzi sto­sunkowo szy­bko dochodzi do siebie, a wielu nie potrze­bu­je pomo­cy medy­cznej. Część ludzi doświad­cza pow­tarza­ją­cych się epi­zodów bólu krę­gosłu­pa, co może być bard­zo uciążli­we jed­nak rzad­ko kiedy jest niebez­pieczne dla życia.

Badanie radiologiczne rzadko są potrzebne, a mogą być szkodliwe

Więk­szość ludzi wierzy, że bada­nia radi­o­log­iczne (zdję­cie RTG, badanie rezo­nansem mag­ne­ty­cznym) ziden­ty­fiku­je przy­czynę bólu krę­gosłu­pa. Jed­nak bada­nia naukowe pokazu­ją, że tylko w przy­pad­ku pode­jrzenia poważnej choro­by (nowot­woru, zła­ma­nia, infekcji krę­gosłu­pa) badanie radi­o­log­iczne jest przy­datne. Na szczęś­cie takie przy­pad­ki są rzad­kie i wys­tępu­ją w około 1% wszys­t­kich przy­pad­ków bólu krę­gosłu­pa.

Prob­lem z wykony­waniem badań radi­o­log­icznych pole­ga na tym, że te bada­nia zawsze wykazu­ją jakieś zmi­any. Bada­nia naukowe wykaza­ły, że ludzie, którzy nie mają żad­nych dolegli­woś­ci bólowych krę­gosłu­pa mają wypuk­linę dysku, pro­truzję dysku międzykrę­gowego i zmi­any degen­er­a­cyjne stawów między­wyrostkowych lub artrozę. Wyni­ka z tego, że takie zmi­any są nor­malne, postępu­ją z wiekiem, nie są niebez­pieczne i częs­to nie są bolesne. Dlat­ego należy się dwa razy zas­tanow­ić przed wyko­naniem bada­nia radi­o­log­icznego.  Jest to isto­ta uwa­ga ponieważ bard­zo częs­to wykony­wana w Polsce Tomo­grafia Kom­put­erowa — TK, niesie za sobą poważne niebez­pieczeńst­wo nowot­worowe. Jed­no­ra­zowe badanie TK to dawka promieniowa­nia dopuszczal­na w okre­sie 5 lat. Pamię­taj TK to zwykłe promieniowanie rentgenowskie — rakotwór­cze. Niekiedy zgłasza­ją się chorzy z 3–5 bada­ni­a­mi w okre­sie 1–2 lat. A jeśli już masz opis bada­nia stwierdza­ją­cy podob­ne zmi­any w twoim krę­gosłupie, bądź świadom, że wiele osób bez bólu też ma podob­ne zmi­any.

Kręgosłup nie jest taki delikatny

Więk­szość ludzi uważa, że krę­gosłup należy chronić. Jest to mylne przeświad­cze­nie, pro­mu­jące zachowa­nia i metody leczenia oparte na stra­chu, unieru­chomie­niu i unika­niu akty­wnoś­ci fizy­cznej, i prowadzące do niepełnosprawnoś­ci. Przykład­owe stwierdzenia to: wypadł ci dysk, krąg/miednica jest nie na miejs­cu. Ludzie częs­to porusza­ją się inaczej kiedy cier­pią z powodu bólu. Tym samym moż­na odnieść wraże­nie, że coś jest nie na miejs­cu. Jed­nak bada­nia naukowe jed­noz­nacznie pokazu­ją, że te struk­tu­ry nie zmieniły swo­jego położe­nia. Niek­tórzy lekarze/terapeuci wmaw­ia­ją swoim pac­jen­tom, że dzię­ki ich zabiegom te struk­tu­ry „wskoczą” na swo­je miejsce. Jed­nak częś­ciowa, zazwyczaj krótkotr­wała poprawa, jest związana ze zmi­ana­mi w układzie ner­wowym i rozluźnie­niem mięśni, a nie zmi­aną położe­nia kręgu/ dysku/ stawu.

Wzmacnianie gorsetu mięśniowego

Ćwiczenia wzmac­ni­a­jące gorset mięśniowy (plan­ki — des­ki, brzusz­ki, Pilates) stały się bard­zo pop­u­larne. Jed­nak tego typu akty­wność nie jest bardziej efek­ty­w­na niż inne akty­wnoś­ci fizy­czne (spac­ery) w zwal­cza­niu dolegli­woś­ci bólowych krę­gosłu­pa. Okazu­je się, że wiele osób z bólem krę­gosłu­pa prze­trenowu­je swo­je mięśnie brzucha. To trochę tak jak­by zaciskać pięść kiedy boli nadgarstek, a więc bardziej obciążać krę­gosłup kiedy ten już boli. Teo­ria o „słabym gorse­cie mięśniowym” nigdy nie została potwierd­zona przez bada­nia naukowe. Nieste­ty, teo­ria ta może powodować niepotrzeb­ne obawy i zbytecznie kom­p­likować pro­gram treningowy pac­jen­tów z bóla­mi krę­gosłu­pa.  Zami­ast wzmac­ni­a­nia gorse­tu mięśniowego lep­iej wybrać spoko­jną akty­wność fizy­czną, którą będziemy z przy­jem­noś­cią wykony­wać reg­u­larnie.

Postawa ide­al­na. Wbrew pop­u­larnym wierzeniom, postawa ide­al­na nie ist­nieje. Mimo że gar­bi­e­nie się częs­to jest win­ione za pow­stawanie dolegli­woś­ci bólowych, bada­nia naukowe tego nie potwierdza­ją. Wiele osób cier­pią­cych na bóle krę­gosłu­pa przyj­mu­je bard­zo wypros­towaną, szty­wną postawę. Następ­nym razem, kiedy ktoś zasugeru­je, że ból krę­gosłu­pa pow­sta­je przez niepraw­idłową postawę, roze­jrzyj się dookoła i przyjrzyj się wszys­tkim siedzą­cym w dziwnych/ niewłaś­ci­wych pozy­c­jach bez bólu krę­gosłu­pa. W prze­ci­wieńst­wie do ludzi cier­pią­cych przyj­mu­ją­cych bard­zo szty­wną, niewygod­ną pozy­cję.  Brak ruchu powodu­je dyskom­fort i bóle, dlat­ego najważniejszym w zapo­b­ie­ga­niu bólom krę­gosłu­pa jest robi­e­nie częstych prz­erw od siedzenia.

Kręgosłup jest stworzony do zginania się i dźwigania

Jak inne par­tie ciała (na przykład kolano) krę­gosłup jest zapro­jek­towany do porusza­nia się i adap­tu­je się do różnych form akty­wnoś­ci fizy­cznej. Dlat­ego ważnym jest, aby przy­go­tować krę­gosłup do dźwiga­nia. Tak samo jak może­my odczuwać ból kolana po długim marszu, tak samo może­my odczuwać ból krę­gosłu­pa po dźwiga­niu cięż­kich lub nieporęcznych przed­miotów. Tak jak ist­nieją różne style bie­ga­nia, tak ist­nieją różne metody dźwiga­nia w zależnoś­ci od oso­by. Kluczem jest stop­niowe wytrenowanie krę­gosłu­pa do pod­noszenia i przenoszenia obiek­tów o różnej masie i bryle.

Możesz odczuwać ból kręgosłupa nawet gdy nie jest on uszkodzony

Trady­cyjnie uważa się, że ból jest oznaką uszkodzenia tkanek. Mimo że, częs­to ból krę­gosłu­pa jest związany z nagłym urazem lub prze­ciąże­niem, obec­nie wiado­mo, że stopień odczuwa­nia bólu związany jest z wielo­ma czyn­nika­mi. Czyn­nika­mi fizy­czny­mi (chronie­nie pleców, unikanie pewnych ruchów), psy­cho­log­iczny­mi (stra­ch przed uszkodze­niem, brakiem poprawy, depres­ja, stres) stanem zdrowia (bycie cią­gle zmęc­zonym), stylem życia (prob­le­my ze snem, niewiel­ka akty­wność fizy­cz­na, nad­wa­ga) i czyn­nika­mi społeczny­mi (złe relac­je w pra­cy lub rodzinie, niezad­owole­nie z pra­cy, tragedie rodzinne – choro­ba lub śmierć bliskiej oso­by). To oznacza, że możesz odczuwać więk­szy ból, gdy próbu­jesz się poruszyć lub coś zro­bić, mimo że nie dochodzi do więk­szego uszkodzenia krę­gosłu­pa. Czy kiedykol­wiek miałaś/eś ból głowy ze stre­su lub zmęczenia? Ból krę­gosłu­pa niczym się nie różni. W wielu przy­pad­kach ból pojaw­ia się już po min­i­mal­nym mechan­icznym uszkodze­niu jak pod­nosze­nie papier­ka z podło­gi. Dzieje się tak gdy struk­tu­ry anatomiczne krę­gosłu­pa są przewrażli­wione w związku ze stre­sem, emoc­ja­mi lub inny­mi wymieniony­mi czyn­nika­mi.

Co najważniejsze – ból zawsze jest prawdzi­wy! Ból dla każdego jest inny i nigdy „nie jest tylko w głowie”. Nawet gdy stres, brak snu lub inne czyn­ni­ki są częś­cią prob­le­mu.  Bycie świadomym tego jak te czyn­ni­ki wpły­wa­ją na odczuwanie bólu pozwala nam „zrozu­mieć” ból i skuteczniej z nim wal­czyć.

Nie lecz kręgosłupa leżeniem i nie spiesz się z operacją kręgosłupa

Ponieważ ludzie częs­to myślą, że krę­gosłup boli, ponieważ sobie go uszkodzili, próbu­ją się leczyć leże­niem w łóżku i przeczekaniem aż ból minie. Jed­nak bada­nia naukowe niezbi­cie dowodzą, że stop­niowy powrót do akty­wnoś­ci życia codzi­en­nego, pra­cy i hob­by przyspiesza regen­er­ację i lecze­nie. Mimo że początkowo odpoczynek może przynosić ulgę w cier­pi­e­niu, wydłużone leże­nie nie jest pomoc­ne, jest związane z więk­szym bólem, więk­szy­mi ograniczeni­a­mi i dłuższą absencją z pra­cy. Oper­ac­ja rzad­ko jest niezbęd­na do wyleczenia pac­jen­tów z bólu krę­gosłu­pa. W nieczęstych przy­pad­kach gdy ucisk na nerw powodu­je silne dolegli­woś­ci w nodze oper­ac­ja może pomóc, ale należy pamię­tać, że zazwyczaj nie jest potrzeb­na. Nieste­ty pac­jen­ci zbyt pochop­nie są kierowani na oper­ac­je krę­gosłu­pa jak na przykład zespole­nie kręgów, które dodatkowo są bard­zo dro­gie. Bada­nia naukowe pokazu­ją, że śred­nio i dłu­go­falowe rezul­taty oper­acji nie są lep­sze niż lecze­nie zachowaw­cze. Tak więc lecze­nie zachowaw­cze w tym akty­wność fizy­cz­na zawsze powin­no być najpierw stosowane.

Ćwiczenia fizyczne są potrzebne do leczenia bólu kręgosłupa jednak ludzie często się ich obawiają

W prze­ci­wieńst­wie do powszech­nego mnie­ma­nia ćwiczenia fizy­czne są pomoc­ne w lecze­niu bólu krę­gosłu­pa. A najlep­sze ćwiczenia to te, które lubisz. Chodze­nie, bie­ganie, jeżdże­nie na row­erze, pły­wanie, joga, pilates wszys­tkie są równie pomoc­ne w lecze­niu krę­gosłu­pa. Nieste­ty, wielu pac­jen­tów otrzy­mu­je błędne infor­ma­c­je na tem­at ćwiczeń. Częs­to zabra­nia im się bie­ga­nia po utward­zonej drodze, pły­wa­nia żabką i namaw­ia do spoko­jnej akty­wnoś­ci jak chodze­nie. Bada­nia naukowe nie wykaza­ły aby te ćwiczenia powodowały więk­sze uszkodzenia krę­gosłu­pa lub stawów.  Ważne, aby poruszać się swo­bod­nie, bez wstrzymy­wa­nia odd­echu, bez nap­ina­nia się i stop­niowo zwięk­szać dystans/czas. Okazu­je się, że czas przez­nac­zony na ćwiczenia jest ważniejszy od rodza­ju ćwiczeń. Powyżej 30 min­ut dzi­en­nie daje najlep­sze rezul­taty, ale każ­da ilość będzie korzyst­na. Najważniejsze, aby zająć się akty­wnoś­cią, którą lubimy i która jest w zasięgu naszych możli­woś­ci finan­sowych i cza­sowych. Zesz­ty­wnie­nie ciała po ćwiczeni­ach nie oznacza uszkodzenia tkanek. To tylko znak, że nasze ciało nie jest przyzwycza­jone do takiej akty­wnoś­ci. Możesz zacząć łagod­nie i stop­niowo zwięk­szać dystans/czas/obciążenie.

Silne lekarstwa nie przynoszą większych korzyści

Wielu ludzi uważa, że sil­ny ból wyma­ga sil­nego lekarst­wa. To nie praw­da. Jeśli cier­pisz na nowy epi­zod bólu krę­gosłu­pa wystar­czą pod­sta­wowe środ­ki prze­ci­w­bólowe. Nie potrze­bu­jesz leków na recep­tę. Bada­nia naukowe wykaza­ły, że silne leki prze­ci­w­bólowe (na przykład zaw­ier­a­jące opi­oidy) nie przynoszą więk­szej ulgi w bólu niż zwykłe leki, a mają potenc­jal­nie znacznie groźniejsze skut­ki uboczne.  Skut­ki te, to między inny­mi uza­leżnie­nie, przedawkowanie, zach­wia­nia równowa­gi i upad­ki, zła­ma­nia, depres­ja, impo­tenc­ja. Jeśli decy­du­jesz się na środ­ki prze­ci­w­bólowe zacznij od małej daw­ki i uzgod­nij z lekarzem kiedy zmienić/odstawić te środ­ki.

Ostrożnie z cudownie uzdrawiającymi wynalazkami

Należy ostrożnie pod­chodz­ić do sprzeda­ją­cych pro­duk­ty lecznicze. Codzi­en­nie słyszymy o cud­ownych wynalazkach i ter­api­ach bólu krę­gosłu­pa w medi­ach i internecie. Należą do nich urządzenia elek­tryczne, mag­nesy, wymyślne przyrządy do ćwiczeń, bań­ki, kolorowe taśmy, ziołowe suple­men­ty, wkład­ki, zas­trzy­ki z komórek macierzystych i wiele innych. Wiele z tych urządzeń nie było jeszcze przetestowanych więc potenc­jal­nie mar­nu­jesz pieniądze. A rezul­taty tych już przetestowanych nie powala­ją.

Ból kręgosłupa można wyleczyć

Naprawdę musimy zmienić pode­jś­cie do bólu krę­gosłu­pa. Obec­nie domin­u­je obawa i stra­ch o krę­gosłup. Oczy­wiś­cie, moż­na doz­nać urazu krę­gosłu­pa, ale trze­ba być pewnym, że się wyzdrowieje. Za częs­to pac­jen­ci słyszą, że nie da się już nic zro­bić i trze­ba się przyzwycza­ić do bólu. Bada­nia naukowe tego nie potwierdza­ją. Krę­gosłup również się regeneru­je i może wyleczyć.  Urazy krę­gosłu­pa są jak skręce­nie kost­ki – bolesne na początku, ale z cza­sem gojące się i bezbolesne. Przy czym waż­na jest akty­wność fizy­cz­na. Unikanie ruchu nie pomoże w regen­er­acji i lecze­niu. Odczuwanie bólu dla każdego jest inne i zależy od wielu czyn­ników. To tłu­maczy, dlaczego wiele różnych ter­apii jest nieskutecznych, jeśli kon­cen­tru­ją się tylko na jed­nym aspekcie prob­le­mu. Wyz­nacze­nie per­son­al­nych celów ter­apii, zmi­ana czyn­ników wpły­wa­ją­cych na ból (styl życia, ogól­ny stan zdrowia), zaan­gażowanie w akty­wność, którą lubisz, ćwiczenia fizy­czne, relak­sację, spotka­nia z rodz­iną i przy­jaciół­mi – wszys­tko to wpły­wa pozy­ty­wnie na lecze­nie i regen­er­ację. Jeśli zdarzy się nasile­nie objawów – nie panikuj. To jest czas na wprowadze­nie zmi­an w lecze­niu.

Tłumaczenie Jan Jaśkowski — absolwent The British School of Osteopathy w Londynie; jedyny w Polsce certyfikowany terapeuta Gray Institute (USA).

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *