Dolegliwości bólowe kręgosłupa i metody postępowania

Preferowane w Polsce postępowanie ortopedyczne jest anachronizmem. Zostało wprowadzone w ramach medycyny rockefellerowskiej, której jedynym celem jest nałożenie na społeczeństwo dodatkowego podatku. Ten podatek to stwarzanie przewlekle chorych. Sam musisz kupić leki, a więc Sejmowi ustalającemu podatki nic do tego.

Wszelkie prace porównujące metody leczenia zachowawczego i operacyjnego są za leczeniem zachowawczym. Leczenie operacyjne, jak mówił mój nauczyciel to klęska medycyny. Oczywiście nie oznacza to, ze nie powinno być stosowane. Są przypadki, że bez pomocy chirurga czy ortopedy się nie obędzie. Jednakże obecnie badania, porównujące metody leczenia zachowawczego i operacyjnego, jednoznacznie wskazują na wyższość leczenia zachowawczego. Jest skuteczniejsze i tańsze.

W czym więc tkwi problem? W tym, że Polska jest niechlubnym wyjątkiem, że np. osteopatia nie jest w programie studiów medycznych. Podobnie zresztą jak i inne przedmioty niezbędne do ustalenia diagnozy np. ekotoksykologia.

Poniżej opracowanie dotyczące leczenia i postępowania w dolegliwościach kręgosłupa, jednej z najczęstszych chorób współczesnego okresu.

dr n. med. Jerzy Jaśkowski

Dolegliwości bólowe kręgosłupa.

Dr Mary O’Keeffe omawia popularne mity i sposoby radzenia sobie z bólem kręgosłupa.

Wypadnięty dysk, słaby gorset mięśniowy, przesunięte kręgi; jeśli cierpisz na bóle kręgosłupa mogłeś usłyszeć takie sformułowania wskazujące przyczynę twoich dolegliwości. Poruszanie się kiedy boli kręgosłup, często nasila objawy i zrobisz wszystko żeby tego uniknąć. Jednak unieruchomienie wcale nie poprawia twojego stanu. Ból kręgosłupa może być wyleczony bez uciekania się do drastycznych metod.

Bóle kręgosłupa mogą być bardzo bolesne i przysparzają sporo zmartwień.

Są niezwykle często występującą dolegliwością, ale rzadko są niebezpieczne dla życia. Szacuje się, że 84 % ludzi na świecie doświadczy bólu kręgosłupa przynajmniej raz w życiu. Ból występuje jednakowo często wśród wszystkich grup wiekowych i nie nasila się z wiekiem, wbrew powszechnym wierzeniom. Dlatego nie powinien być postrzegany jako rezultat starzenia się i „wycierania” stawów. Większość ludzi stosunkowo szybko dochodzi do siebie, a wielu nie potrzebuje pomocy medycznej. Część ludzi doświadcza powtarzających się epizodów bólu kręgosłupa, co może być bardzo uciążliwe jednak rzadko kiedy jest niebezpieczne dla życia.

Badanie radiologiczne rzadko są potrzebne, a mogą być szkodliwe

Większość ludzi wierzy, że badania radiologiczne (zdjęcie RTG, badanie rezonansem magnetycznym) zidentyfikuje przyczynę bólu kręgosłupa. Jednak badania naukowe pokazują, że tylko w przypadku podejrzenia poważnej choroby (nowotworu, złamania, infekcji kręgosłupa) badanie radiologiczne jest przydatne. Na szczęście takie przypadki są rzadkie i występują w około 1% wszystkich przypadków bólu kręgosłupa.

Problem z wykonywaniem badań radiologicznych polega na tym, że te badania zawsze wykazują jakieś zmiany. Badania naukowe wykazały, że ludzie, którzy nie mają żadnych dolegliwości bólowych kręgosłupa mają wypuklinę dysku, protruzję dysku międzykręgowego i zmiany degeneracyjne stawów międzywyrostkowych lub artrozę. Wynika z tego, że takie zmiany są normalne, postępują z wiekiem, nie są niebezpieczne i często nie są bolesne. Dlatego należy się dwa razy zastanowić przed wykonaniem badania radiologicznego. Jest to istota uwaga ponieważ bardzo często wykonywana w Polsce Tomografia Komputerowa – TK, niesie za sobą poważne niebezpieczeństwo nowotworowe. Jednorazowe badanie TK to dawka promieniowania dopuszczalna w okresie 5 lat. Pamiętaj TK to zwykłe promieniowanie rentgenowskie – rakotwórcze. Niekiedy zgłaszają się chorzy z 3-5 badaniami w okresie 1-2 lat. A jeśli już masz opis badania stwierdzający podobne zmiany w twoim kręgosłupie, bądź świadom, że wiele osób bez bólu też ma podobne zmiany.

Kręgosłup nie jest taki delikatny

Większość ludzi uważa, że kręgosłup należy chronić. Jest to mylne przeświadczenie, promujące zachowania i metody leczenia oparte na strachu, unieruchomieniu i unikaniu aktywności fizycznej, i prowadzące do niepełnosprawności. Przykładowe stwierdzenia to: wypadł ci dysk, krąg/miednica jest nie na miejscu. Ludzie często poruszają się inaczej kiedy cierpią z powodu bólu. Tym samym można odnieść wrażenie, że coś jest nie na miejscu. Jednak badania naukowe jednoznacznie pokazują, że te struktury nie zmieniły swojego położenia. Niektórzy lekarze/terapeuci wmawiają swoim pacjentom, że dzięki ich zabiegom te struktury „wskoczą” na swoje miejsce. Jednak częściowa, zazwyczaj krótkotrwała poprawa, jest związana ze zmianami w układzie nerwowym i rozluźnieniem mięśni, a nie zmianą położenia kręgu/ dysku/ stawu.

Wzmacnianie gorsetu mięśniowego

Ćwiczenia wzmacniające gorset mięśniowy (planki – deski, brzuszki, Pilates) stały się bardzo popularne. Jednak tego typu aktywność nie jest bardziej efektywna niż inne aktywności fizyczne (spacery) w zwalczaniu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Okazuje się, że wiele osób z bólem kręgosłupa przetrenowuje swoje mięśnie brzucha. To trochę tak jakby zaciskać pięść kiedy boli nadgarstek, a więc bardziej obciążać kręgosłup kiedy ten już boli. Teoria o „słabym gorsecie mięśniowym” nigdy nie została potwierdzona przez badania naukowe. Niestety, teoria ta może powodować niepotrzebne obawy i zbytecznie komplikować program treningowy pacjentów z bólami kręgosłupa. Zamiast wzmacniania gorsetu mięśniowego lepiej wybrać spokojną aktywność fizyczną, którą będziemy z przyjemnością wykonywać regularnie.

Postawa idealna. Wbrew popularnym wierzeniom, postawa idealna nie istnieje. Mimo że garbienie się często jest winione za powstawanie dolegliwości bólowych, badania naukowe tego nie potwierdzają. Wiele osób cierpiących na bóle kręgosłupa przyjmuje bardzo wyprostowaną, sztywną postawę. Następnym razem, kiedy ktoś zasugeruje, że ból kręgosłupa powstaje przez nieprawidłową postawę, rozejrzyj się dookoła i przyjrzyj się wszystkim siedzącym w dziwnych/ niewłaściwych pozycjach bez bólu kręgosłupa. W przeciwieństwie do ludzi cierpiących przyjmujących bardzo sztywną, niewygodną pozycję. Brak ruchu powoduje dyskomfort i bóle, dlatego najważniejszym w zapobieganiu bólom kręgosłupa jest robienie częstych przerw od siedzenia.

Kręgosłup jest stworzony do zginania się i dźwigania

Jak inne partie ciała (na przykład kolano) kręgosłup jest zaprojektowany do poruszania się i adaptuje się do różnych form aktywności fizycznej. Dlatego ważnym jest, aby przygotować kręgosłup do dźwigania. Tak samo jak możemy odczuwać ból kolana po długim marszu, tak samo możemy odczuwać ból kręgosłupa po dźwiganiu ciężkich lub nieporęcznych przedmiotów. Tak jak istnieją różne style biegania, tak istnieją różne metody dźwigania w zależności od osoby. Kluczem jest stopniowe wytrenowanie kręgosłupa do podnoszenia i przenoszenia obiektów o różnej masie i bryle.

Możesz odczuwać ból kręgosłupa nawet gdy nie jest on uszkodzony

Tradycyjnie uważa się, że ból jest oznaką uszkodzenia tkanek. Mimo że, często ból kręgosłupa jest związany z nagłym urazem lub przeciążeniem, obecnie wiadomo, że stopień odczuwania bólu związany jest z wieloma czynnikami. Czynnikami fizycznymi (chronienie pleców, unikanie pewnych ruchów), psychologicznymi (strach przed uszkodzeniem, brakiem poprawy, depresja, stres) stanem zdrowia (bycie ciągle zmęczonym), stylem życia (problemy ze snem, niewielka aktywność fizyczna, nadwaga) i czynnikami społecznymi (złe relacje w pracy lub rodzinie, niezadowolenie z pracy, tragedie rodzinne – choroba lub śmierć bliskiej osoby). To oznacza, że możesz odczuwać większy ból, gdy próbujesz się poruszyć lub coś zrobić, mimo że nie dochodzi do większego uszkodzenia kręgosłupa. Czy kiedykolwiek miałaś/eś ból głowy ze stresu lub zmęczenia? Ból kręgosłupa niczym się nie różni. W wielu przypadkach ból pojawia się już po minimalnym mechanicznym uszkodzeniu jak podnoszenie papierka z podłogi. Dzieje się tak gdy struktury anatomiczne kręgosłupa są przewrażliwione w związku ze stresem, emocjami lub innymi wymienionymi czynnikami.

Co najważniejsze – ból zawsze jest prawdziwy! Ból dla każdego jest inny i nigdy „nie jest tylko w głowie”. Nawet gdy stres, brak snu lub inne czynniki są częścią problemu. Bycie świadomym tego jak te czynniki wpływają na odczuwanie bólu pozwala nam „zrozumieć” ból i skuteczniej z nim walczyć.

Nie lecz kręgosłupa leżeniem i nie spiesz się z operacją kręgosłupa

Ponieważ ludzie często myślą, że kręgosłup boli, ponieważ sobie go uszkodzili, próbują się leczyć leżeniem w łóżku i przeczekaniem aż ból minie. Jednak badania naukowe niezbicie dowodzą, że stopniowy powrót do aktywności życia codziennego, pracy i hobby przyspiesza regenerację i leczenie. Mimo że początkowo odpoczynek może przynosić ulgę w cierpieniu, wydłużone leżenie nie jest pomocne, jest związane z większym bólem, większymi ograniczeniami i dłuższą absencją z pracy. Operacja rzadko jest niezbędna do wyleczenia pacjentów z bólu kręgosłupa. W nieczęstych przypadkach gdy ucisk na nerw powoduje silne dolegliwości w nodze operacja może pomóc, ale należy pamiętać, że zazwyczaj nie jest potrzebna. Niestety pacjenci zbyt pochopnie są kierowani na operacje kręgosłupa jak na przykład zespolenie kręgów, które dodatkowo są bardzo drogie. Badania naukowe pokazują, że średnio i długofalowe rezultaty operacji nie są lepsze niż leczenie zachowawcze. Tak więc leczenie zachowawcze w tym aktywność fizyczna zawsze powinno być najpierw stosowane.

Ćwiczenia fizyczne są potrzebne do leczenia bólu kręgosłupa jednak ludzie często się ich obawiają

W przeciwieństwie do powszechnego mniemania ćwiczenia fizyczne są pomocne w leczeniu bólu kręgosłupa. A najlepsze ćwiczenia to te, które lubisz. Chodzenie, bieganie, jeżdżenie na rowerze, pływanie, joga, pilates wszystkie są równie pomocne w leczeniu kręgosłupa. Niestety, wielu pacjentów otrzymuje błędne informacje na temat ćwiczeń. Często zabrania im się biegania po utwardzonej drodze, pływania żabką i namawia do spokojnej aktywności jak chodzenie. Badania naukowe nie wykazały aby te ćwiczenia powodowały większe uszkodzenia kręgosłupa lub stawów. Ważne, aby poruszać się swobodnie, bez wstrzymywania oddechu, bez napinania się i stopniowo zwiększać dystans/czas. Okazuje się, że czas przeznaczony na ćwiczenia jest ważniejszy od rodzaju ćwiczeń. Powyżej 30 minut dziennie daje najlepsze rezultaty, ale każda ilość będzie korzystna. Najważniejsze, aby zająć się aktywnością, którą lubimy i która jest w zasięgu naszych możliwości finansowych i czasowych. Zesztywnienie ciała po ćwiczeniach nie oznacza uszkodzenia tkanek. To tylko znak, że nasze ciało nie jest przyzwyczajone do takiej aktywności. Możesz zacząć łagodnie i stopniowo zwiększać dystans/czas/obciążenie.

Silne lekarstwa nie przynoszą większych korzyści

Wielu ludzi uważa, że silny ból wymaga silnego lekarstwa. To nie prawda. Jeśli cierpisz na nowy epizod bólu kręgosłupa wystarczą podstawowe środki przeciwbólowe. Nie potrzebujesz leków na receptę. Badania naukowe wykazały, że silne leki przeciwbólowe (na przykład zawierające opioidy) nie przynoszą większej ulgi w bólu niż zwykłe leki, a mają potencjalnie znacznie groźniejsze skutki uboczne. Skutki te, to między innymi uzależnienie, przedawkowanie, zachwiania równowagi i upadki, złamania, depresja, impotencja. Jeśli decydujesz się na środki przeciwbólowe zacznij od małej dawki i uzgodnij z lekarzem kiedy zmienić/odstawić te środki.

Ostrożnie z cudownie uzdrawiającymi wynalazkami

Należy ostrożnie podchodzić do sprzedających produkty lecznicze. Codziennie słyszymy o cudownych wynalazkach i terapiach bólu kręgosłupa w mediach i internecie. Należą do nich urządzenia elektryczne, magnesy, wymyślne przyrządy do ćwiczeń, bańki, kolorowe taśmy, ziołowe suplementy, wkładki, zastrzyki z komórek macierzystych i wiele innych. Wiele z tych urządzeń nie było jeszcze przetestowanych więc potencjalnie marnujesz pieniądze. A rezultaty tych już przetestowanych nie powalają.

Ból kręgosłupa można wyleczyć

Naprawdę musimy zmienić podejście do bólu kręgosłupa. Obecnie dominuje obawa i strach o kręgosłup. Oczywiście, można doznać urazu kręgosłupa, ale trzeba być pewnym, że się wyzdrowieje. Za często pacjenci słyszą, że nie da się już nic zrobić i trzeba się przyzwyczaić do bólu. Badania naukowe tego nie potwierdzają. Kręgosłup również się regeneruje i może wyleczyć. Urazy kręgosłupa są jak skręcenie kostki – bolesne na początku, ale z czasem gojące się i bezbolesne. Przy czym ważna jest aktywność fizyczna. Unikanie ruchu nie pomoże w regeneracji i leczeniu. Odczuwanie bólu dla każdego jest inne i zależy od wielu czynników. To tłumaczy, dlaczego wiele różnych terapii jest nieskutecznych, jeśli koncentrują się tylko na jednym aspekcie problemu. Wyznaczenie personalnych celów terapii, zmiana czynników wpływających na ból (styl życia, ogólny stan zdrowia), zaangażowanie w aktywność, którą lubisz, ćwiczenia fizyczne, relaksację, spotkania z rodziną i przyjaciółmi – wszystko to wpływa pozytywnie na leczenie i regenerację. Jeśli zdarzy się nasilenie objawów – nie panikuj. To jest czas na wprowadzenie zmian w leczeniu.