Wileńskie wątki Stanisława Wojciechowskiego

W Państwowym Archiwum w Olsztynie, podczas kolejnego Czwartku Wileńskiego, prof. Piotr Gołdyn w niezwykle barwny sposób przedstawił wileńskie wątki Stanisława Wojciechowskiego – prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, którego życiorys wciąż kryje wiele nieoczywistych epizodów i zaskakujących historii.

Spotkanie było czymś więcej niż wykładem. To była żywa opowieść o człowieku, który zaczynał jako konspirator i zecer, a zakończył jako głowa państwa, wierny swoim zasadom aż do dramatycznych wydarzeń maja 1926 roku.

🔍 Wilno – serce konspiracji i początek drogi: wileńskie wątki Stanisława Wojciechowskiego

Prof. Gołdyn podkreślił, że wileńskie wątki Stanisława Wojciechowskiego są kluczowe dla zrozumienia jego drogi życiowej i politycznej. To właśnie w Wilnie:

• w 1892 roku poznał Józefa Piłsudskiego, z którym połączyła go przyjaźń „na zabój”,
• prowadził nielegalną drukarnię pisma „Robotnik” – najpierw przy ul. Tombakowej, później przy ul. Aleksandrowskiej,
• pracował po kilkanaście godzin dziennie, maskując światło i hałas maszyn,
• uczestniczył w konspiracyjnych spotkaniach PPS,
• poznał swoją przyszłą żonę Marię Kiersnowską, konspiracyjną dromaderkę i współpracowniczkę Piłsudskiego.

To Piłsudski „zeswatał” Wojciechowskiego z Marią – jedna z najpiękniejszych anegdot całej opowieści.

📜 Od drukarni w Wilnie do Belwederu

W wykładzie pojawiły się także mniej znane epizody życia prezydenta:

• emigracja w Szwajcarii, Francji i Anglii,
• praca jako zecer i współpraca z Abramowskim,
• działalność spółdzielcza po 1906 roku,
• tworzenie Policji Państwowej jako minister spraw wewnętrznych,
• religijne „nawrócenie” w Anglii,
• dramatyczne wybory 1922 roku i objęcie urzędu po zabójstwie Narutowicza.

Prof. Gołdyn przypomniał również o oficjalnej wizycie prezydenta w Wilnie w 1923 roku, która była symbolicznym powrotem do miasta jego konspiracyjnej młodości.

🕯️ Zapomniany prezydent i praca nad pamięcią

Ważnym wątkiem spotkania była refleksja nad pamięcią o Stanisławie Wojciechowskim. Po rezygnacji z urzędu i wycofaniu się z życia publicznego prezydent został niemal całkowicie zapomniany. Nawet dziś jego postać nie zajmuje należnego miejsca w świadomości historycznej. Wykład prof. Gołdyna jest ważnym krokiem w przywracaniu tej pamięci.

Tym bardziej cenne są badania prowadzone przez prof. Gołdyna i jego zespół, obejmujące m.in. kwerendy w Polsce i za granicą oraz rekonstrukcję wileńskich wątków Stanisława Wojciechowskiego.

🎥 Film z wykładu – warto zobaczyć

Spotkanie w Archiwum było dynamiczne, pełne anegdot, cytatów i mało znanych faktów. Jeśli chcesz poznać pełną opowieść o wileńskich wątkach Stanisława Wojciechowskiego, koniecznie obejrzyj nagranie:

To jedna z tych historii, które pokazują, jak bardzo Wilno – miasto konspiracji, drukarni, przyjaźni i miłości – ukształtowało jednego z najważniejszych prezydentów II Rzeczypospolitej.